किसानवाणी : औषधी आणि सुगंधी वनस्पतींमध्ये बेसिल या पिकाला मोठी मागणी आहे. परफ्यूम, औषधनिर्मिती, हर्बल उत्पादने तसेच तेल उत्पादनासाठी बेसिलची (Basil Crop Farming ) लागवड मोठ्या प्रमाणात केली जाते. मात्र अनेक शेतकऱ्यांना बेसिल पिकात एक सामान्य समस्या दिसून येते, ती म्हणजे पिकावर लवकर तुरा येणे आणि त्यानंतर वाढ खुंटणे. या समस्येमुळे झाडांची उंची कमी राहते, फांद्या कमी फुटतात आणि उत्पादनावर थेट परिणाम होतो. योग्य व्यवस्थापन केल्यास ही समस्या नियंत्रणात आणता येते.
बेसिल पिकावर तुरा येण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. विशेषतः तापमानातील बदल, पाण्याचा ताण, अति रासायनिक खतांचा वापर किंवा उशिरा काढणी यामुळे झाडे लवकर फुलोऱ्यात जातात. एकदा तुरा आल्यावर झाडाची ऊर्जा वाढीऐवजी फुलोऱ्याकडे वळते. त्यामुळे हिरवी वाढ थांबते आणि पिकाची वाढ खुंटते. अशा वेळी शेतकऱ्यांनी त्वरित व्यवस्थापन करणे आवश्यक असते.
तुरा दिसू लागताच त्याची छाटणी करणे हा सर्वात महत्त्वाचा उपाय मानला जातो. झाडाच्या वरच्या भागातील फुलोरा काढल्याने पुन्हा नवीन फुटवे वाढण्यास मदत होते. यामुळे झाड दाट होते आणि उत्पादनात वाढ होते. छाटणी करताना धारदार आणि स्वच्छ साधनांचा वापर करावा. छाटणीनंतर लगेच हलके सिंचन दिल्यास झाडांना पुनर्वाढीस मदत मिळते.
याशिवाय संतुलित खत व्यवस्थापन देखील महत्त्वाचे आहे. नत्राचा योग्य प्रमाणात वापर केल्यास हिरवी वाढ सुधारते. मात्र अति नत्र दिल्यास झाडांवर ताण येऊ शकतो. सेंद्रिय खतांचा वापर केल्यास जमिनीतील सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा समतोल राखला जातो. शेणखत, गांडूळखत किंवा जीवामृत यांचा वापर बेसिल पिकासाठी फायदेशीर ठरतो.
पिकाला नियमित पाणी देणे देखील आवश्यक आहे. दीर्घकाळ पाण्याची कमतरता राहिल्यास झाडे तणावाखाली जाऊन लवकर फुलोऱ्यात जातात. त्यामुळे जमिनीत योग्य ओलावा राखणे गरजेचे असते. ठिबक सिंचनाचा वापर केल्यास पाण्याची बचत होते आणि पिकाची वाढ चांगली राहते.
खालील तक्त्यात बेसिल पिकावरील तुरा आणि वाढ खुंटण्याची कारणे व उपाय दिले आहेत : Basil Crop Farming
| समस्या | कारण | उपाय |
|---|---|---|
| लवकर तुरा येणे | तापमान बदल, पाण्याचा ताण | फुलोऱ्याची छाटणी करावी |
| वाढ खुंटणे | अन्नद्रव्यांची कमतरता | संतुलित खत व्यवस्थापन करावे |
| कमी फुटवे | छाटणी न करणे | वेळेवर टॉपिंग करावे |
| झाडांवर ताण | अनियमित सिंचन | नियमित ओलावा राखावा |
बेसिल पिकात वेळेवर छाटणी, संतुलित खत व्यवस्थापन आणि योग्य सिंचन यांचा समन्वय साधल्यास झाडांची वाढ चांगली होते. तसेच फांद्यांची संख्या वाढल्याने हिरव्या उत्पादनातही वाढ होते. शेतकऱ्यांनी नियमित पिकाची पाहणी करून सुरुवातीच्या अवस्थेतच उपाययोजना केल्यास नुकसान टाळता येऊ शकते.