किसानवाणी : देशभरात उन्हाचा तडाखा दिवसेंदिवस वाढत असून तापमानाने अनेक ठिकाणी उच्चांक गाठला आहे. वाढत्या उकाड्यामुळे घराघरात पंखे, कुलर आणि एसीचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. परिणामी विजेचा वापर वाढून नागरिकांच्या वीज बिलातही लक्षणीय वाढ होत आहे. अशा परिस्थितीत विजेच्या वाढत्या खर्चापासून दिलासा मिळवून देणारी केंद्र सरकारची पीएम सूर्य घर मोफत वीज (PM Surya Ghar Yojana Rooftop Solar) योजना नागरिकांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरत आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू करण्यात आलेली ही महत्त्वाकांक्षी योजना देशातील एक कोटी घरांपर्यंत रुफटॉप सोलर प्रणाली पोहोचवण्याच्या उद्देशाने राबवली जात आहे. या योजनेमुळे नागरिकांना त्यांच्या घराच्या छतावर सोलर पॅनल बसवून स्वतःच्या गरजेसाठी वीज निर्मिती करता येते. याशिवाय अतिरिक्त वीज वीज-जाळ्यात (ग्रिड) पाठवून आर्थिक लाभही मिळवता येतो.
या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना दरमहा 300 युनिटपर्यंत मोफत वीज मिळण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. त्यामुळे लाखो कुटुंबांचा वीज खर्च जवळपास शून्यावर आणण्याचा सरकारचा दावा आहे. ऊर्जा क्षेत्रात भारताला आत्मनिर्भर बनवणे, नागरिकांचे वीज बिल कमी करणे आणि हरित ऊर्जेला चालना देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
विशेष म्हणजे केंद्र सरकार सोलर पॅनल बसवण्यासाठी आर्थिक सहाय्य देखील देते. साधारणपणे सोलर प्लांट उभारण्यासाठी 80 हजार ते 2 लाख रुपयांपर्यंत खर्च येऊ शकतो. हा खर्च कमी करण्यासाठी सरकारकडून मोठ्या प्रमाणात सब्सिडी दिली जाते. तसेच आवश्यक असल्यास नागरिकांना सुमारे 7 टक्के व्याजदराने 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्ज उपलब्ध होऊ शकते.
केंद्र सरकारकडून देण्यात येणारी सब्सिडी खालीलप्रमाणे आहे : PM Surya Ghar Yojana Rooftop Solar
| सोलर सिस्टीम क्षमता | सब्सिडी रक्कम |
|---|---|
| 1 kW | ₹30,000 |
| 2 kW | ₹60,000 |
| 3 kW | ₹78,000 पर्यंत |
काही राज्यांमध्ये राज्य सरकारकडून अतिरिक्त सब्सिडीही दिली जात असल्याची माहिती आहे. त्यामुळे सोलर प्रकल्पाचा प्रत्यक्ष खर्च आणखी कमी होऊ शकतो.
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराकडे स्वतःचे पक्के घर असणे आवश्यक आहे. घरावर स्लॅबचे पक्के छत असावे आणि संबंधित व्यक्तीच्या नावावर वीज कनेक्शन असणे गरजेचे आहे. पात्र नागरिक मार्च 2027 पर्यंत या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
अर्ज करण्यासाठी सर्वप्रथम अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन आपल्या राज्यातील वीज वितरण कंपनीची निवड करावी. त्यानंतर ग्राहक क्रमांक आणि आवश्यक माहिती भरून नोंदणी पूर्ण करावी. नोंदणीनंतर लॉगिन करून ‘रुफटॉप सोलर’साठी ऑनलाइन अर्ज करावा. वीज कंपनीची मंजुरी मिळाल्यानंतर पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या अधिकृत विक्रेत्याकडून सोलर पॅनल बसवून घ्यावे.
इन्स्टॉलेशन पूर्ण झाल्यानंतर आवश्यक कागदपत्रे, फोटो आणि माहिती पोर्टलवर अपलोड करावी. त्यानंतर नेट मीटरसाठी अर्ज करावा. डिस्कॉमच्या अधिकाऱ्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणी झाल्यानंतर साधारण 30 दिवसांच्या आत सब्सिडीची रक्कम लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
वीज बिलाचा कायमस्वरूपी खर्च कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा वापर वाढवण्यासाठी पीएम सूर्य घर मोफत वीज योजना ही नागरिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे. दीर्घकालीन दृष्टीने पाहता ही योजना घरगुती अर्थकारणाला मोठा दिलासा देणारी ठरू शकते.