किसानवाणी : राज्यातील संत्रा उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी इंडो-इस्राईल (Indo-Israel Farming Orange Cultivation) पद्धतीची संत्रा लागवड ही आधुनिक आणि परिणामकारक शेती तंत्रज्ञान म्हणून पुढे येत आहे. हवामानातील बदल, पाण्याची कमतरता आणि उत्पादन खर्चातील वाढ या पार्श्वभूमीवर अनेक शेतकरी या पद्धतीचा अवलंब करत असून त्यातून उत्पादनवाढीसह दर्जेदार फळांचे उत्पन्न मिळत आहे. कृषी क्षेत्रात इस्राईलच्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करून विकसित करण्यात आलेली ही पद्धत संत्रा बाग व्यवस्थापनासाठी उपयुक्त ठरत आहे.
इंडो-इस्राईल पद्धतीमध्ये ठिबक सिंचन, पाणी व खतांचे अचूक व्यवस्थापन, झाडांच्या वाढीवर नियमित नियंत्रण तसेच रोग व कीड व्यवस्थापनाला विशेष महत्त्व दिले जाते. पारंपरिक पद्धतीच्या तुलनेत या तंत्रामुळे पाण्याचा वापर कमी होतो आणि झाडांना आवश्यक तेवढेच पाणी व अन्नद्रव्ये उपलब्ध होतात. परिणामी झाडांची वाढ चांगली होते आणि फळांची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत मिळते.
या पद्धतीत बागेची योग्य आखणी, झाडांमधील आवश्यक अंतर, माती परीक्षणाच्या आधारे खत व्यवस्थापन आणि आधुनिक सिंचन प्रणालीचा वापर केला जातो. यामुळे झाडांच्या मुळांपर्यंत थेट पाणी पोहोचते आणि पाण्याची नासाडी टळते. तसेच फर्टिगेशन तंत्रामुळे खतांचा कार्यक्षम वापर होऊन उत्पादन खर्चावर नियंत्रण ठेवणे शक्य होते.
कृषी तज्ज्ञांच्या मते, इंडो-इस्राईल तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास संत्रा बागांची उत्पादकता वाढण्यास मदत होते. फळांचा आकार, रंग आणि दर्जा सुधारल्यामुळे बाजारात चांगला भाव मिळण्याची शक्यता वाढते. निर्यातक्षम दर्जाची फळे तयार करण्यासाठीही ही पद्धत उपयुक्त मानली जाते. त्यामुळे अनेक भागांतील शेतकरी या आधुनिक तंत्रज्ञानाकडे आकर्षित होत आहेत.
पाण्याची उपलब्धता कमी असलेल्या भागांमध्येही या पद्धतीचा विशेष फायदा होत असल्याचे दिसून आले आहे. हवामान बदलाच्या आव्हानांमध्ये शाश्वत शेतीसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर आवश्यक मानला जात असून इंडो-इस्राईल संत्रा लागवड पद्धती त्याचे उत्तम उदाहरण ठरत आहे. कृषी विभाग आणि विविध कृषी संस्थांकडूनही शेतकऱ्यांना या तंत्रज्ञानाबाबत मार्गदर्शन केले जात आहे. त्यामुळे आगामी काळात संत्रा उत्पादन वाढीस चालना मिळून शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.