किसानवाणी : मागील काही दिवसांपासून हवामानात अचानक बदल होत असून अनेक ऊस उत्पादक भागांमध्ये वादळी वारे, अवकाळी पाऊस आणि गारपीट अशा परिस्थितीचा सामना शेतकऱ्यांना करावा लागत आहे. या बदलत्या हवामानाचा थेट परिणाम ऊस पिकाच्या वाढीवर आणि उत्पादनक्षमतेवर होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून (Disease Control) व्यक्त करण्यात येत आहे. विशेषतः गारपीट आणि वादळी वाऱ्यांमुळे उसाच्या पानांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होत असून त्यामुळे पिकाच्या प्रकाशसंश्लेषण प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होतात.
उसाची पाने फाटल्यामुळे सूर्यप्रकाशाचा प्रभावी वापर करण्याची पिकाची क्षमता कमी होते. परिणामी अन्ननिर्मितीची प्रक्रिया मंदावते आणि उसाच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो. याचा एकूण परिणाम ऊस उत्पादनासोबतच साखर उत्पादनावरही होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी गारपिटीच्या घटनांकडे केवळ नैसर्गिक आपत्ती म्हणून न पाहता त्यानंतरच्या व्यवस्थापनाकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक असल्याचे कृषी तज्ज्ञांचे मत आहे.
गारांच्या माऱ्यामुळे उसाच्या खोडावर जखमा आणि चिरा पडण्याची शक्यता वाढते. या जखमांमधून विविध प्रकारच्या बुरशीजन्य आणि जिवाणूजन्य रोगांचा शिरकाव होऊ शकतो. त्यामुळे पुढील काळात रोगांचा प्रादुर्भाव वाढून पिकाचे नुकसान अधिक गंभीर स्वरूप धारण करू शकते. विशेषतः आडसाली आणि पूर्वहंगामी हंगामातील उसाचे पीक तुलनेने अधिक वाढलेल्या अवस्थेत असल्याने अशा पिकांना गारपिटीचा फटका जास्त बसतो.
अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांनी सर्वप्रथम आपल्या शेतातील नुकसानीचे अचूक मूल्यमापन करणे गरजेचे आहे. शेतात प्रत्यक्ष फेरफटका मारून उसाच्या पानांचे, खोडांचे आणि एकूण पिकाच्या स्थितीचे निरीक्षण करावे. नुकसानीची तीव्रता लक्षात घेऊन पुढील उपाययोजना ठरवाव्यात.
गारपिटीसोबतच अतिवृष्टी झाली असल्यास शेतात पाणी साचून राहण्याची शक्यता असते. अतिरिक्त पाणी दीर्घकाळ साचल्यास मुळांच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे योग्य निचरा प्रणालीचा वापर करून शेतातील अतिरिक्त पाणी तातडीने बाहेर काढणे आवश्यक आहे.
याशिवाय खोडकीड आणि कांडी कीड यांसारख्या किडींच्या प्रादुर्भावावर नियमित लक्ष ठेवावे. हवामानातील बदलांनंतर या किडींचा प्रादुर्भाव वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी नियमित निरीक्षण करून आवश्यकतेनुसार शिफारशीत कीडनाशकांची फवारणी करावी.
पिकाच्या पुनरुज्जीवनासाठी सेंद्रिय खतांसोबत शिफारशीत रासायनिक खतांच्या मात्रा जमिनीत मिसळून देण्याचा सल्लाही देण्यात आला आहे. यामुळे पिकाला आवश्यक पोषण मिळून वाढीला चालना मिळू शकते. एकूणच गारपीट आणि वादळी वाऱ्यांनंतर त्वरित पीक व्यवस्थापन आणि संरक्षणात्मक उपाययोजनांचा अवलंब केल्यास संभाव्य नुकसान कमी करून ऊस उत्पादन टिकवून ठेवण्यास मदत होऊ शकते.