‘Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana’ : शेतकऱ्यांसाठी शाश्वत सिंचनाचा विश्वासार्ह पर्याय
Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana: राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाची कायमची आणि शाश्वत सोय उपलब्ध करून देण्यासाठी ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप’ योजना प्रभावीपणे राबविण्यात येत आहे. वाढते वीजबिल, लोडशेडिंग, रात्रीच्या वेळेत पाणी देण्याची मजबुरी आणि पारंपरिक वीजपुरवठ्यावरील अवलंबित्व या सर्व अडचणींवर ही योजना एक सक्षम पर्याय ठरत आहे. सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या कृषी पंपांमुळे शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचन करणे शक्य झाले असून उत्पादन खर्चातही लक्षणीय बचत होत आहे.
या योजनेअंतर्गत सर्वसाधारण गटातील शेतकऱ्यांना केवळ १० टक्के लाभार्थी हिस्सा भरून सौर पॅनेल्ससह कृषी पंपाचा संपूर्ण संच दिला जातो. अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या शेतकऱ्यांसाठी हा लाभार्थी हिस्सा फक्त ५ टक्के ठेवण्यात आला आहे. उर्वरित रक्कम केंद्र व राज्य सरकारकडून अनुदानाच्या स्वरूपात दिली जाते. त्यामुळे अल्पभूधारक आणि मध्यम शेतकऱ्यांसाठीही ही योजना आर्थिकदृष्ट्या सुलभ ठरते.
Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana for Farmers: 5% to 10% Payment Opens Access
शेतजमिनीच्या आकारानुसार पंप क्षमतेचे स्पष्ट निकष ठरविण्यात आले आहेत. २.५ एकरपर्यंत शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांना ३ अश्वशक्ती क्षमतेचा सौर कृषी पंप, २.५१ ते ५ एकर शेतजमीन धारकांना ५ अश्वशक्ती आणि ५ एकरपेक्षा अधिक क्षेत्र असलेल्या शेतकऱ्यांना ७.५ अश्वशक्ती क्षमतेचा सौर कृषी पंप देण्याची तरतूद आहे. विशेष बाब म्हणजे, पात्र क्षमतेपेक्षा कमी क्षमतेच्या पंपाची मागणी केल्यास ती देखील मान्य केली जाते.
या योजनेतून मिळणाऱ्या सौर कृषी पंपांसोबत पाच वर्षांची दुरुस्ती व देखभाल हमी तसेच विमा संरक्षण देण्यात येते. सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या पंपांमुळे वीजबिलाचा खर्च पूर्णतः टळतो आणि लोडशेडिंगची कोणतीही अडचण राहत नाही. दिवसा नियमित वीज उपलब्ध असल्याने सिंचन व्यवस्थापन अधिक सुलभ झाले आहे.
वैयक्तिक किंवा सामुदायिक शेततळे, विहिरी, बोअरवेल यांचे मालक तसेच बारमाही वाहणाऱ्या नदी किंवा नाल्यांच्या शेजारील शेतजमीन धारक शेतकरी या योजनेसाठी पात्र ठरतात. मात्र, जलसंधारण कामांतून निर्माण झालेल्या पाणी साठ्यातून पाणी उपसण्यासाठी हे सौर पंप वापरण्यास मनाई आहे. शेतकऱ्यांकडे असलेल्या शाश्वत पाणीस्रोतांची खातरजमा महावितरणकडून केली जाते.
यापूर्वी ‘अटल सौर कृषी पंप योजना-१’, ‘अटल सौर कृषी पंप योजना-२’ किंवा ‘मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना’ यांचा लाभ न घेतलेले शेतकरीही या अभियानांतर्गत पात्र ठरतात. योजना राबविताना सौर कृषी पंप पुरवठादार कंपनीला ठराविक मुदतीत पंप बसविणे बंधनकारक असून, शेतकऱ्यांना वेळेत सेवा मिळावी यावर भर देण्यात आला आहे.
एकूणच, ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप’ योजना ही शेतकऱ्यांच्या हक्काची, पर्यावरणपूरक आणि दीर्घकालीन सिंचन व्यवस्था देणारी महत्त्वाकांक्षी योजना म्हणून ओळखली जात आहे. बदलत्या हवामान परिस्थितीत आणि वाढत्या खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर ही योजना शेतकऱ्यांच्या शेतीसाठी नवे बळ देणारी ठरत आहे.