Skymet Monsoon Forecast 2026: खासगी हवामान अंदाज संस्था ‘स्कायमेट’ने २०२६ च्या मॉन्सून हंगामाबाबत महत्त्वाचा अंदाज जाहीर केला असून, यंदा देशात दीर्घकालीन सरासरीपेक्षा कमी पावसाची शक्यता व्यक्त केली आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत होणाऱ्या पावसावर आधारित हा अंदाज मंगळवारी (ता. ७) प्रसिद्ध करण्यात आला. ‘एल-निनो’च्या संभाव्य प्रभावामुळे २०२६ च्या मॉन्सून हंगामात देशात दीर्घकालीन सरासरीच्या सुमारे ९४ टक्के पाऊस होईल, असा अंदाज स्कायमेटने वर्तविला आहे.
भारतामध्ये मॉन्सून हंगामातील सरासरी पर्जन्यमान ८६८.६ मिलिमीटर इतके मानले जाते. मात्र, यंदा सुमारे ८१६ मिलिमीटर पावसाचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. या अंदाजात सुमारे ५ टक्क्यांची उणे-अधिक तूट गृहीत धरली आहे. साधारणतः ९६ ते १०४ टक्के पाऊस हा सामान्य मानला जातो, परंतु यंदा पावसाचे प्रमाण ९० ते ९५ टक्क्यांच्या दरम्यान राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे यंदाचा मॉन्सून ‘नॉर्मल’पेक्षा कमी राहू शकतो, असे संकेत मिळत आहेत.
खालील तक्त्यात पावसासंबंधी प्रमुख अंदाज दिले आहेत: Skymet Monsoon Forecast 2026
| घटक | तपशील |
|---|---|
| सरासरी पाऊस (LPA) | ८६८.६ मिमी |
| २०२६ चा अंदाज | ८१६ मिमी |
| टक्केवारी | सुमारे ९४% |
| सामान्य श्रेणी | ९६% – १०४% |
| अपेक्षित श्रेणी | ९०% – ९५% |
स्कायमेटच्या अंदाजानुसार, यंदा पावसाचे वितरणही असमान राहण्याची शक्यता आहे. जून आणि जुलै महिन्यांत पावसाचे प्रमाण सरासरीइतके राहण्याची शक्यता असून मॉन्सूनची सुरुवात चांगली होण्याचे संकेत आहेत. मात्र, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यांत पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे काही भागात अतिवृष्टी होईल, तर काही भागात पावसाचे खंड पडण्याची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे. त्यामुळे शेती नियोजनावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
स्कायमेटचे व्यवस्थापकीय संचालक जतीन सिंग यांनी सांगितले की, मागील दीड वर्ष ‘ला-निना’ स्थिती होती, मात्र सध्या प्रशांत महासागरातील ‘एल-निनो साउदर्न ऑसिलेशन’ (ENSO) सामान्य स्थितीत आले आहे. पुढील काळात ‘एल-निनो’ विकसित होण्याची चिन्हे असून, मॉन्सूनच्या पूर्वार्धात त्याची तीव्रता वाढू शकते. तर मॉन्सूनच्या उत्तरार्धात ‘एल-निनो’चा प्रभाव अधिक सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. यामुळे पावसाचे वितरण असमान राहण्याची शक्यता अधिक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
दरम्यान, ‘इंडियन ओशन डायपोल’ (IOD) या घटकाबाबतही स्कायमेटने अंदाज व्यक्त केला आहे. त्यानुसार, IOD सामान्य किंवा थोडासा सकारात्मक राहण्याची शक्यता आहे. IOD सकारात्मक राहिल्यास जून आणि जुलै महिन्यांत पावसाचे प्रमाण चांगले राहण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये ‘एल-निनो’चा प्रभाव वाढल्यास पावसात घट होण्याचा धोका निर्माण होतो.
एकंदरीत, २०२६ चा मॉन्सून हंगाम सुरुवातीला समाधानकारक असला तरी उत्तरार्धात पावसात घट आणि असमान वितरणाची शक्यता अधिक आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पेरणी व पिक नियोजन करताना या अंदाजाचा विचार करणे आवश्यक ठरणार आहे.
‘आयएमडी’चा अंदाज एप्रिलच्या दुसऱ्या आठवड्यात
भारतीय हवामानशास्त्र विभाग (आयएमडी) २०२६ च्या मॉन्सून हंगामाचा पहिला अंदाज एप्रिलच्या दुसऱ्या आठवड्यात जाहीर करण्याची शक्यता आहे. आयएमडीच्या अंदाजानंतर चित्र अधिक स्पष्ट होईल. त्यामुळे आता शेतकऱ्यांचे ‘आयएमडी’च्या आगामी अंदाजाकडे लक्ष लागले आहे.