किसानवाणी : केंद्र सरकारने देशातील आरोग्य सेवा अधिक आधुनिक, सुलभ आणि डिजिटल करण्याच्या उद्देशाने आयुष्मान भारत हेल्थ अकाउंट (ABHA Card) योजना सुरू केली आहे. आजारपणाच्या काळात रुग्णालयात उपचारासाठी जाताना अनेकदा जुने वैद्यकीय अहवाल, डॉक्टरांच्या चिठ्ठ्या, तपासण्यांचे रिपोर्ट आणि इतर महत्त्वाची कागदपत्रे सोबत बाळगावी लागतात. काही वेळा ही कागदपत्रे हरवतात किंवा गरजेच्या वेळी उपलब्ध होत नाहीत. त्यामुळे उपचार प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होण्याची शक्यता असते. याच समस्येवर उपाय म्हणून सरकारने ABHA कार्डची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
या योजनेंतर्गत प्रत्येक नागरिकाला १४ अंकी डिजिटल आरोग्य ओळख क्रमांक दिला जातो. हा क्रमांक व्यक्तीच्या आरोग्याशी संबंधित सर्व माहिती एकाच डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर सुरक्षितपणे साठवून ठेवतो. व्यक्तीला कोणता आजार झाला होता, कोणत्या रुग्णालयात उपचार झाले, कोणत्या तपासण्या करण्यात आल्या, कोणती औषधे देण्यात आली तसेच संबंधित आरोग्य योजनांची माहितीही या खात्यात नोंदवली जाऊ शकते.
ABHA कार्डमुळे रुग्णांना कागदपत्रांच्या मोठ्या फाईल्स घेऊन फिरण्याची गरज राहत नाही. देशातील कोणत्याही ठिकाणी असलेल्या नोंदणीकृत रुग्णालयात किंवा डॉक्टरांकडे आवश्यक वैद्यकीय माहिती सहज उपलब्ध करून देता येते. विशेष म्हणजे हे खाते तयार करणे पूर्णपणे मोफत आहे.
योजनेचा उद्देश
या योजनेचा मुख्य उद्देश देशातील डिजिटल आरोग्य व्यवस्था अधिक मजबूत करणे हा आहे. नागरिकांचे संपूर्ण वैद्यकीय रेकॉर्ड एका सुरक्षित डिजिटल प्रणालीमध्ये साठवून आरोग्य सेवा अधिक प्रभावी आणि जलद उपलब्ध करून देणे हे या योजनेचे प्रमुख लक्ष्य आहे.
योजनेचे प्रमुख फायदे : ABHA Card
| बाब | माहिती |
|---|---|
| डिजिटल आरोग्य ओळख | प्रत्येक नागरिकाला १४ अंकी ABHA क्रमांक |
| वैद्यकीय नोंदींचे जतन | सर्व रिपोर्ट, प्रिस्क्रिप्शन आणि तपासणी अहवाल सुरक्षित |
| कागदपत्रांची गरज कमी | फिजिकल फाईल्स घेऊन जाण्याची आवश्यकता नाही |
| देशभर वापर | कुठल्याही नोंदणीकृत रुग्णालयात माहिती उपलब्ध |
| माहितीवरील नियंत्रण | कोणत्या डॉक्टर किंवा रुग्णालयाशी माहिती शेअर करायची याचा निर्णय स्वतः घेता येतो |
| मोफत सेवा | खाते तयार करण्यासाठी कोणतेही शुल्क नाही |
मात्र, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे की ABHA कार्ड हे केवळ डिजिटल आरोग्य ओळखपत्र आहे. यामध्ये कोणत्याही प्रकारचा आर्थिक लाभ, विमा संरक्षण किंवा उपचार खर्चाची हमी दिली जात नाही.
योजनेच्या अटी
ABHA खाते तयार करण्यासाठी भारतातील कोणताही नागरिक पात्र आहे. यासाठी वयाची कोणतीही अट ठेवण्यात आलेली नाही. लहान मुलांपासून ते ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वजण या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. अर्जदाराकडे आधार कार्ड किंवा इतर वैध ओळखपत्र असणे आवश्यक आहे. आधारद्वारे नोंदणी करताना आधारशी लिंक असलेला मोबाईल क्रमांक आवश्यक असतो.
याशिवाय, आरोग्यविषयक माहिती डॉक्टर किंवा रुग्णालयाशी शेअर करण्यासाठी लाभार्थ्याची स्पष्ट संमती आवश्यक असते. त्यामुळे वैयक्तिक आरोग्य माहितीची गोपनीयता आणि सुरक्षितता कायम राखली जाते.
पात्रता
- भारतातील सर्व नागरिक अर्ज करू शकतात.
- कोणत्याही जाती, धर्म किंवा उत्पन्न गटातील व्यक्ती पात्र आहेत.
- उत्पन्नाची कोणतीही अट लागू नाही.
- सर्व वयोगटातील नागरिक अर्ज करू शकतात.
- अनिवासी भारतीय (NRI) या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड (अनिवार्य)
- आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर
- रेशन कार्ड
- रहिवासी दाखला
- आधार उपलब्ध नसल्यास ड्रायव्हिंग लायसन्स, पॅन कार्ड, पासपोर्ट किंवा मतदार ओळखपत्र
- पत्त्याच्या पुराव्यासाठी वीज बिल, पाणी बिल किंवा मतदार ओळखपत्र
अर्ज करण्याची प्रक्रिया
ऑनलाइन पद्धत
ABHA खाते तयार करण्यासाठी अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन “Create ABHA Number” या पर्यायावर क्लिक करावे. त्यानंतर आधार क्रमांक किंवा मोबाईल नंबर टाकून ओटीपीद्वारे पडताळणी करावी. पुढे नाव, जन्मतारीख आणि पत्ता यासारखी आवश्यक माहिती भरल्यानंतर १४ अंकी ABHA क्रमांक तयार होतो. त्यानंतर कार्ड डाउनलोड करून वापरता येते.
ऑफलाइन पद्धत
ऑफलाइन अर्ज करण्यासाठी जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC) किंवा नोंदणीकृत रुग्णालयाला भेट देता येते. आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करता येते. अनेक ठिकाणी आयुष्मान मित्रांच्या मदतीनेही ABHA खाते तयार करून दिले जाते.
डिजिटल इंडिया मोहिमेअंतर्गत सुरू करण्यात आलेली ABHA योजना नागरिकांच्या आरोग्यविषयक नोंदी सुरक्षित ठेवण्यास आणि उपचार प्रक्रिया अधिक सुलभ करण्यास मदत करत आहे. एकाच डिजिटल आरोग्य ओळखपत्राद्वारे संपूर्ण वैद्यकीय इतिहास उपलब्ध होत असल्याने भविष्यात आरोग्य सेवांमध्ये मोठा बदल घडण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.