एल निनोचा परिणाम! दूध, अंडी, चिकन महागले; आता डाळींचे दरही वाढणार? | Protein Food Inflation

किसानवाणी : देशातील प्रथिनयुक्त अन्नपदार्थांच्या किमतींमध्ये सातत्याने वाढ (Protein Food Inflation) होत असून, यामागे एल निनोचा प्रभाव, वाढत्या उष्णतेच्या लाटा, पशुखाद्याचे वाढलेले दर आणि पश्चिम आशियातील युद्ध यांसारखी अनेक कारणे जबाबदार असल्याचे अर्थतज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. या परिस्थितीमुळे दूध, अंडी, चिकन, मासे आणि मटणाच्या किमतींमध्ये वाढ झाली असून, आगामी काही महिन्यांत तूर, मूग, उडीद आणि हरभरा यांसारख्या कडधान्यांच्या दरातही वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे.

द इकॉनॉमिक टाइम्सच्या वृत्तानुसार, देशातील प्रथिनयुक्त अन्नपदार्थांच्या महागाईचा दर सातत्याने वाढत आहे. जानेवारी महिन्यात या गटातील महागाईचा दर २.६ टक्के होता. त्यानंतर मे महिन्यात तो वाढून ४.६ टक्क्यांवर पोहोचला, तर जून महिन्यात तो आणखी वाढून ५.३ टक्क्यांवर गेला. यावरून प्रथिनयुक्त अन्नपदार्थांच्या किमतींमध्ये सातत्याने वाढ होत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.

फक्त मांसाहारी प्रथिनयुक्त पदार्थच नव्हे, तर शाकाहारी प्रथिनांच्या स्रोतांमध्येही महागाई वाढत आहे. मे महिन्यात शाकाहारी प्रथिनयुक्त पदार्थांच्या किमतींमध्ये २.७ टक्क्यांची वाढ झाली होती, तर जून महिन्यात ही वाढ ३.५ टक्क्यांवर पोहोचली. त्यामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांच्या स्वयंपाकघरावरील आर्थिक ताण वाढण्याची शक्यता आहे.

दुग्ध व्यवसायावरही या परिस्थितीचा परिणाम दिसून येत आहे. देशातील अनेक भागांमध्ये उष्णतेच्या लाटेमुळे दुभत्या जनावरांवर ताण वाढला असून दूध उत्पादनात घट होत आहे. त्याचबरोबर हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता कमी झाल्याने पशुपालकांना अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. यापूर्वीच अमूल आणि मदर डेअरी यांनी मे महिन्यात दुधाच्या विक्री दरात वाढ केली होती. उत्पादनातील घट कायम राहिल्यास पुढील काळात दुधाच्या किरकोळ किमतींमध्ये आणखी वाढ होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. दुसरीकडे, दूध उत्पादन कमी झाल्यामुळे दूध उत्पादकांना आर्थिक फटका बसू शकतो. मात्र, दूध खरेदी दरात वाढ झाल्यास त्यांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.

यंदा एल निनोच्या प्रभावामुळे अनेक भागांत खरीप हंगामातील पेरण्या उशिरा झाल्या आहेत. त्यामुळे कडधान्यांच्या लागवड क्षेत्रात घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. याचा थेट परिणाम तूर, मूग, उडीद आणि हरभरा या प्रमुख डाळींच्या उत्पादनावर होऊ शकतो. उत्पादनात घट झाल्यास बाजारातील पुरवठा कमी होऊन डाळींच्या किमती वाढण्याची शक्यता अधिक बळावेल.

बँक ऑफ बडोदाचे अर्थतज्ज्ञ मदन सबनीस यांनीही पुढील काही महिन्यांत कडधान्यांच्या दरात वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. हवामानातील बदल, उत्पादनातील अनिश्चितता आणि वाढती मागणी यामुळे डाळींच्या बाजारावर दबाव कायम राहू शकतो, असे त्यांचे मत आहे.

जून महिन्यातील प्रथिनयुक्त अन्नपदार्थांच्या महागाईमध्ये सर्वाधिक वाटा दुधाचा राहिला. त्यानंतर चिकन, मासे, मटण आणि डाळींचा क्रम लागतो. यावरून दुग्धजन्य पदार्थ आणि मांसाहारी अन्नपदार्थांच्या वाढत्या किमतींचा महागाईवर मोठा प्रभाव असल्याचे स्पष्ट होते.

हे वाचा : इथेनॉल उत्पादनासाठी एफसीआयकडील ७२ लाख टन तांदूळ राखीव; केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय | Ethanol Production

कोकण, घाटमाथ्यावर मुसळधार पावसाचा इशारा; 4 जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट | Maharashtra Weather Heavy Rain Alert

हवामानातील बदल, एल निनोचा प्रभाव, वाढते उत्पादन खर्च आणि जागतिक घडामोडींचा परिणाम पुढील काही काळही कायम राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे दूध, अंडी, चिकन आणि इतर प्रथिनयुक्त अन्नपदार्थांसह कडधान्यांच्या किमतींवरही दबाव कायम राहू शकतो. याचा परिणाम सर्वसामान्य ग्राहकांबरोबरच पशुपालक, दुग्ध उत्पादक आणि शेतकऱ्यांवरही होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.