किसानवाणी : खरीप हंगामाच्या तोंडावर देशातील शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून पश्चिम आशियातील भू-राजकीय घडामोडींमुळे खतांच्या आंतरराष्ट्रीय ( Hormuz Strait Urea Supply) पुरवठा साखळीवर परिणाम झाला होता. विशेषतः युरिया आणि डीएपीसारख्या महत्त्वाच्या खतांच्या वाहतुकीत अडथळे निर्माण झाल्याने आगामी खरीप हंगामात खतटंचाई निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात होती. मात्र आता परिस्थिती सुधारण्यास सुरुवात झाली असून युरिया खताची पहिली मोठी खेप भारताकडे रवाना झाल्याने शेतकऱ्यांसह कृषी क्षेत्राला मोठा दिलासा मिळाला आहे.
पश्चिम आशियामध्ये विशेषतः अमेरिका आणि इराण यांच्यात निर्माण झालेल्या तणावामुळे जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी होर्मुज सामुद्रीधुनीतील मालवाहतूक काही प्रमाणात विस्कळीत झाली होती. जगभरातील कच्चे तेल, नैसर्गिक वायू तसेच खतांसाठी लागणारा कच्चा माल आणि तयार खतांची मोठ्या प्रमाणावर वाहतूक याच मार्गाने होत असते. त्यामुळे या मार्गावरील अडथळ्याचा थेट परिणाम अनेक देशांच्या पुरवठा साखळीवर झाला होता.
राजनैतिक पातळीवर झालेल्या प्रयत्नांनंतर आता होर्मुज सामुद्रीधुनी पुन्हा मालवाहतुकीसाठी खुली करण्यात आली आहे. यामुळे आशियाई देशांमधून भारताकडे येणाऱ्या खतवाहू जहाजांना मार्ग मोकळा झाला असून खत पुरवठ्याचा वेग वाढण्यास मदत होणार आहे. खरीप पेरणीच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
सध्या या मार्गावर एकूण १६ जहाजे भारताच्या दिशेने मार्गस्थ असून त्यापैकी ८ जहाजे युरिया खत घेऊन येत आहेत. या जहाजांमधून मोठ्या प्रमाणात खतांचा साठा भारतात दाखल होणार आहे.
| खताचा प्रकार | प्रमाण (मेट्रिक टन) |
|---|---|
| युरिया | 3.3 लाख मेट्रिक टन |
| डीएपी (DAP) | 2.57 लाख मेट्रिक टन |
या मोठ्या पुरवठ्यामुळे आगामी खरीप हंगामात युरिया आणि डीएपी खतांची उपलब्धता सुरळीत राहण्याची अपेक्षा आहे. सरकार तसेच खत नियंत्रण विभागानेही देशात किंवा राज्यांमध्ये खतांची कोणतीही गंभीर टंचाई निर्माण होणार नसल्याचा विश्वास व्यक्त केला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना पेरणी आणि पुढील पीक व्यवस्थापनासाठी आवश्यक असलेली खते वेळेवर उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
याचबरोबर देशांतर्गत खत उत्पादनालाही गती मिळत असल्याची माहिती समोर आली आहे. खत निर्मितीसाठी आवश्यक असणारा नैसर्गिक वायू आणि इतर कच्चा माल आता अधिक प्रमाणात उपलब्ध होत असल्याने देशातील युरिया उत्पादन करणाऱ्या कारखान्यांचे उत्पादन वाढले आहे. आयातीतून येणारा पुरवठा आणि देशांतर्गत वाढलेले उत्पादन या दोन्ही घटकांमुळे खत उपलब्धतेची स्थिती अधिक मजबूत होणार आहे.
एकंदरीत पाहता, खरीप हंगामाच्या सुरुवातीलाच युरिया आणि डीएपी खतांचा पुरवठा पुन्हा सुरळीत होऊ लागल्याने शेतकऱ्यांच्या चिंतेत मोठी घट झाली आहे. ऐन पेरणीच्या काळात खतांच्या तुटवड्याचा सामना करावा लागणार नाही, अशी आशादायक परिस्थिती निर्माण झाली असून यामुळे देशातील लाखो शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
