किसानवाणी : राज्यात ऑक्टोबर २०२५ ते एप्रिल २०२६ या कालावधीत अवकाळी पाऊस आणि कडाक्याच्या थंडीमुळे झालेल्या पिकांच्या नुकसानीसाठी राज्य सरकारने मोठा (Farmer Compensation) निर्णय घेतला आहे. कोकणातील आंबा आणि काजू उत्पादकांसह राज्यातील विविध जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांना एकूण ३३४ कोटी ९८ लाख रुपयांच्या मदतीला मंजुरी देण्यात आली असून ही रक्कम तातडीने लाभार्थी शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. विधानसभेत शुक्रवारी (ता.२६) ही माहिती देण्यात आली.
यामध्ये कोकण विभागातील आंबा आणि काजू उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी २०९ कोटी १० लाख ६ हजार रुपयांची, तर राज्यातील इतर भागांमध्ये अवकाळी पावसामुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी १२५ कोटी ८८ लाख रुपयांची मदत मंजूर करण्यात आली आहे. नैसर्गिक आपत्तीमुळे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांना तातडीने आर्थिक आधार मिळावा, हा या निर्णयामागील उद्देश असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
ऑक्टोबर २०२५ ते एप्रिल २०२६ या कालावधीत ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या कोकणातील जिल्ह्यांमध्ये आंबा आणि काजू बागांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले होते. राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) च्या निकषांनुसार करण्यात आलेल्या पंचनाम्यानंतर मदत मंजूर करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत कोकण विभागातील १ लाख ३४ हजार २५१ शेतकरी पात्र ठरले असून बाधित क्षेत्राचे एकूण क्षेत्रफळ ९२ हजार ३४२.७८ हेक्टर इतके आहे.
रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे राज्यातील प्रमुख आंबा व काजू उत्पादक जिल्हे असल्याने या दोन्ही जिल्ह्यांना सर्वाधिक फटका बसला आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यात ५२ हजार ६२८ शेतकरी बाधित झाले असून त्यांच्यासाठी सुमारे ९८.४४ कोटी रुपयांची मदत मंजूर करण्यात आली आहे. तर सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ४२ हजार ३२२ शेतकऱ्यांना ७९.०६ कोटी रुपयांची आर्थिक मदत मिळणार आहे. उर्वरित मदत ठाणे, पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांतील पात्र शेतकऱ्यांना वितरित केली जाणार आहे.
राज्यातील इतर जिल्ह्यांतील अवकाळी पावसामुळे झालेल्या नुकसानीसाठीही स्वतंत्र निधी मंजूर करण्यात आला आहे. गडचिरोली, सातारा, सोलापूर आणि सांगली या जिल्ह्यांसाठी ४ कोटी १ हजार रुपये, अकोला, बुलडाणा आणि भंडारा जिल्ह्यांसाठी १३ कोटी २७ लाख ९८ हजार रुपये, नागपूर, नाशिक, ठाणे, सिंधुदुर्ग आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांसाठी १०६ कोटी ५६ लाख रुपये, तर बीड, लातूर, छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना जिल्ह्यांसाठी २ कोटी रुपयांची मदत मंजूर करण्यात आली आहे.
जिल्हानिहाय मंजूर मदत : Farmer Compensation
| जिल्हा / विभाग | मंजूर मदत |
|---|---|
| कोकणातील आंबा व काजू उत्पादक | ₹२०९.१० कोटी |
| रत्नागिरी | ₹९८.४४ कोटी |
| सिंधुदुर्ग | ₹७९.०६ कोटी |
| गडचिरोली, सातारा, सोलापूर, सांगली | ₹४.०० कोटी |
| अकोला, बुलडाणा, भंडारा | ₹१३.२८ कोटी |
| नागपूर, नाशिक, ठाणे, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर | ₹१०६.५६ कोटी |
| बीड, लातूर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना | ₹२.०० कोटी |
| एकूण मंजूर मदत | ₹३३४.९८ कोटी |
राज्य सरकारने ही मदत डीबीटी (Direct Benefit Transfer) प्रणालीद्वारे थेट पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्याचे आदेश दिले आहेत. त्यामुळे लाभार्थ्यांना कोणत्याही मध्यस्थांशिवाय आर्थिक मदत थेट मिळणार आहे. संबंधित जिल्हा प्रशासनाला निधी वितरणाची प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
कोकणातील आंबा आणि काजू उत्पादकांचे अवकाळी पाऊस आणि कडाक्याच्या थंडीमुळे मोठे नुकसान झाले होते. नुकसानीचे पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर त्याचा अहवाल बुधवारी (ता.२४) राज्य सरकारकडे सादर करण्यात आला. त्यानंतर अवघ्या एका दिवसात, गुरुवारी (ता.२५), मदत मंजुरीचा निर्णय घेऊन तात्काळ निधी वितरित करण्याचे आदेश देण्यात आले. त्यामुळे नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळणार असून आगामी हंगामासाठी त्यांना काही प्रमाणात आधार मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.