देशातील पहिले ‘गो-पर्यटन केंद्र’ होणार विकसित; देशी गोवंश संवर्धनाला मिळणार नवी दिशा | Indigenous Cattle

किसानवाणी : उष्ण हवामानाशी सहज जुळवून घेण्याची क्षमता, रोगप्रतिकारक शक्ती,(Indigenous Cattle) कमी खर्चात पालन, नैसर्गिक प्रजनन क्षमता तसेच शेण आणि गोमूत्राच्या माध्यमातून सेंद्रिय व नैसर्गिक शेतीला मिळणारे महत्त्वपूर्ण योगदान यामुळे देशी गोवंश आजही ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा भक्कम आधार मानला जातो. बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर शाश्वत शेतीला प्रोत्साहन देणे, कार्बन उत्सर्जन कमी करणे, मृदासंवर्धनाला चालना देणे आणि जैवविविधतेचे संरक्षण करणे या दृष्टीनेही देशी गोवंशाचे महत्त्व अधिक अधोरेखित होत आहे.

याच पार्श्वभूमीवर देशी गोवंश संवर्धनाला व्यापक जनआंदोलनाचे स्वरूप देण्यासाठी अजितदादा पवार देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्रामध्ये देशातील पहिले ‘गो-पर्यटन केंद्र’ विकसित करण्याचा अभिनव उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे. या संकल्पनेचा मुख्य उद्देश देशी गोवंशाबाबत समाजामध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन निर्माण करणे, त्यांचे आर्थिक, पर्यावरणीय आणि सांस्कृतिक महत्त्व सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचविणे तसेच संवर्धनासाठी लोकसहभाग वाढविणे हा आहे.

प्रस्तावित गो-पर्यटन केंद्रामध्ये नागरिक, विद्यार्थी, शेतकरी, संशोधक तसेच पर्यटकांना देशी गोवंशाची विविध वैशिष्ट्ये प्रत्यक्ष अनुभवण्याची संधी उपलब्ध होणार आहे. देशातील विविध देशी गोवंश जातींची माहिती, त्यांच्या वैशिष्ट्यांचा अभ्यास तसेच त्यांचे संवर्धन आणि व्यवस्थापन याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन या केंद्रात दिले जाणार आहे.

याशिवाय आधुनिक पशुपालन तंत्रज्ञान, नैसर्गिक शेतीची तत्त्वे, गोआधारित उत्पादनांची निर्मिती, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आधारित पशुधन व्यवस्थापन, आधुनिक प्रजनन तंत्रज्ञान आणि विविध प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांच्या माध्यमातून प्रशिक्षण व जनजागृती करण्यात येणार आहे. त्यामुळे पशुपालक आणि शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून देशी गोवंशाचे अधिक प्रभावी व्यवस्थापन करण्यास मदत होणार आहे.

देशी गोवंश केवळ दूध उत्पादनापुरता मर्यादित नसून शेण आणि गोमूत्राच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेती, नैसर्गिक खतनिर्मिती, जैविक कीड नियंत्रण आणि मातीची सुपीकता वाढविण्यातही महत्त्वाची भूमिका बजावतो. त्यामुळे रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक शेती पद्धतींना चालना देण्यासाठी देशी गोवंश संवर्धन आवश्यक मानले जाते.

बदलत्या हवामानामुळे शेतीसमोरील आव्हाने वाढत असताना स्थानिक वातावरणाशी जुळवून घेणाऱ्या देशी गोवंशाचे संवर्धन हे भविष्यातील अन्नसुरक्षा आणि शाश्वत कृषी विकासासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. कमी खर्चात पालन, नैसर्गिक प्रजनन क्षमता आणि रोगप्रतिकारक शक्तीमुळे देशी गोवंश ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी आजही विश्वासार्ह पर्याय मानला जातो.

अजितदादा पवार देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्रात विकसित होणारे हे गो-पर्यटन केंद्र देशी गोवंश संवर्धन, संशोधन, प्रशिक्षण, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि जनसहभाग यांचा एकात्मिक संगम घडविणारे देशातील पहिले केंद्र ठरणार आहे. या उपक्रमामुळे देशी गोवंशाबाबत जागरूकता वाढण्यास मदत होईल, तसेच शाश्वत शेती आणि पर्यावरण संरक्षणाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलले जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे. भविष्यात या संकल्पनेचा आदर्श इतर राज्यांनाही मार्गदर्शक ठरू शकतो.

हेही वाचा : महाराष्ट्रात पावसाचा जोर वाढणार! पुणे घाटमाथ्यावर रेड अलर्ट, कोकणासह अनेक जिल्ह्यांत मुसळधार पावसाचा इशारा | Maharashtra Rain Update Konkan Rain

शेतकरी कर्जमाफीची प्राथमिक यादी उद्या जाहीर; ३० जुलैपूर्वी खात्यात जमा होणार रक्कम | Maharashtra Farmer Loan Waiver List

गो-पर्यटन केंद्रात उपलब्ध होणाऱ्या प्रमुख सुविधा : Indigenous Cattle