किसानवाणी : पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेअंतर्गत (Farm Loan Waiver List) राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांना दिलासा देण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. या योजनेच्या पहिल्या टप्प्यातील सुमारे १७ लाख पात्र शेतकऱ्यांची यादी सहकार विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर अपलोड करण्यात आली आहे. लाभार्थी निवड प्रक्रियेत पारदर्शकता राखण्यासाठी आणि अपात्र व्यक्तींना योजनेचा लाभ मिळू नये यासाठी केंद्रीय प्राप्तिकर विभागामार्फत पडताळणी करण्यात आल्यानंतरच ही यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.
राज्य सरकारने या योजनेतून एकूण ५६ लाख शेतकऱ्यांना लाभ देण्याची घोषणा केली आहे. योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी नुकत्याच झालेल्या पावसाळी अधिवेशनात २० हजार कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. मात्र, संपूर्ण योजनेसाठी सुमारे ३६ हजार ५८५ कोटी रुपयांची आवश्यकता असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे उर्वरित लाभार्थ्यांच्या याद्या पुढील टप्प्यांमध्ये प्रसिद्ध होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
याशिवाय, सन २०१९ मध्ये महात्मा फुले कर्जमुक्ती योजनेचा लाभ घेतलेल्या शेतकऱ्यांनाही मोठा दिलासा देण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या शेतकऱ्यांना पूर्वी जाहीर करण्यात आलेल्या ५० हजार रुपयांऐवजी दोन लाख रुपयांपर्यंत लाभ देण्याची घोषणा केली होती. या निर्णयामुळे राज्य सरकारवर सुमारे चार हजार कोटी रुपयांचा अतिरिक्त आर्थिक भार पडणार असून, कर्जमुक्ती योजनेवरील एकूण खर्च जवळपास ४० हजार कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचू शकतो, अशी माहिती सहकारमंत्री बाबासाहेब पाटील यांनी दिली होती.
जिल्हानिहाय आकडेवारीवर नजर टाकल्यास, अहिल्यानगर जिल्ह्यात सर्वाधिक १ लाख ३२ हजार ७३४ शेतकरी पात्र ठरले आहेत. त्यानंतर बुलढाणा जिल्ह्यात १ लाख १६ हजार ४३६, जालना जिल्ह्यात १ लाख ७ हजार ५०५ आणि यवतमाळ जिल्ह्यात १ लाख १ हजार ४७० शेतकरी पात्र ठरले आहेत. विभागीय आकडेवारीनुसार छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील पात्र लाभार्थ्यांची संख्याही एक लाखांपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
याउलट कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये पात्र शेतकऱ्यांची संख्या तुलनेने कमी असल्याचे दिसून आले आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात केवळ ३ हजार ७०८ शेतकरी पात्र ठरले असून, रायगडमध्ये ७ हजार ५४४, रत्नागिरीमध्ये ७ हजार ७८ आणि ठाणे जिल्ह्यात १० हजार ९६७ शेतकरी या योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात पात्र ठरले आहेत. यावरून राज्यातील विविध भागांतील कर्जदार शेतकऱ्यांच्या संख्येमध्ये मोठी तफावत असल्याचे स्पष्ट होते.
सहकार विभागाने लाभार्थ्यांची निवड करताना संबंधित शेतकऱ्यांची माहिती विविध शासकीय नोंदींशी पडताळून पाहिली आहे. विशेषतः केंद्रीय प्राप्तिकर विभागाकडून माहितीची तपासणी करण्यात आली असून, निकषांनुसार पात्र ठरलेल्या शेतकऱ्यांचीच नावे पोर्टलवर प्रसिद्ध करण्यात आली आहेत. त्यामुळे योजनेची अंमलबजावणी अधिक पारदर्शक आणि विश्वासार्ह होण्यास मदत होणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या ५६ लाख लाभार्थ्यांच्या उद्दिष्टाच्या तुलनेत सध्या केवळ पहिल्या टप्प्यातील सुमारे १७ लाख शेतकऱ्यांची यादी प्रसिद्ध झाली आहे. त्यामुळे उर्वरित पात्र शेतकऱ्यांच्या याद्या आगामी काळात टप्प्याटप्प्याने जाहीर केल्या जाणार असून, लाखो शेतकरी त्याकडे लक्ष ठेवून आहेत.
जिल्हानिहाय पात्र शेतकरी (निवडक) : Farm Loan Waiver List
| जिल्हा | पात्र शेतकरी |
|---|---|
| अहिल्यानगर | १,३२,७३४ |
| बुलढाणा | १,१६,४३६ |
| जालना | १,०७,५०५ |
| यवतमाळ | १,०१,४७० |
| बीड | ९९,६३१ |
| नांदेड | ९९,०५४ |
| परभणी | ७९,८५५ |
| अमरावती | ७६,९७८ |
| गोंदिया | २१,६१६ |
| ठाणे | १०,९६७ |
| पालघर | १०,४८४ |
| रायगड | ७,५४४ |
| रत्नागिरी | ७,०७८ |
| गडचिरोली | ६,४२३ |
| सिंधुदुर्ग | ३,७०८ |