किसानवाणी : खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी हुमणी अळीच्या नियंत्रणासाठी सामूहिक पातळीवर उपाययोजना राबविण्याची गरज असल्याचे कृषी विभागाने स्पष्ट केले आहे. हुमणी अळी (white grub) हा जमिनीत राहून पिकांच्या मुळांवर उपजीविका करणारा अत्यंत घातक कीडप्रकार असून ऊस, सोयाबीन, भुईमूग, मका, बाजरी, ज्वारी, कापूस तसेच विविध भाजीपाला पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान करू शकतो. या किडीचा प्रादुर्भाव वाढल्यास पिकांची वाढ खुंटते, रोपे सुकू लागतात आणि उत्पादनात लक्षणीय घट येते.
हुमणी अळीचा जीवनक्रम समजून घेतल्यास तिचे प्रभावी नियंत्रण करणे शक्य होते. पावसाळ्याच्या सुरुवातीस प्रौढ भुंगे जमिनीतून बाहेर पडतात आणि रात्रीच्या वेळी झाडांवर जाऊन पानांवर उपजीविका करतात. त्यानंतर मादी भुंगे जमिनीत अंडी घालतात. या अंड्यांतून बाहेर पडणाऱ्या अळ्या जमिनीत राहून पिकांच्या मुळांचे नुकसान करतात. त्यामुळे पिकांमध्ये अचानक मर दिसणे, रोपे उपटल्यावर मुळे कुरतडलेली आढळणे ही हुमणी अळीच्या प्रादुर्भावाची प्रमुख लक्षणे मानली जातात.
कृषी तज्ज्ञांच्या मते, हुमणी अळीचे नियंत्रण वैयक्तिक पातळीवर करण्यापेक्षा गाव, शिवार किंवा परिसरातील शेतकऱ्यांनी एकत्रितपणे मोहिम राबविल्यास अधिक प्रभावी परिणाम मिळतात. विशेषतः पावसाच्या पहिल्या सरी पडल्यानंतर प्रौढ भुंग्यांचे संकलन करून त्यांचा नाश करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. यासाठी रात्रीच्या वेळी झाडांवर बसलेल्या भुंग्यांना गोळा करून नष्ट करावे. तसेच प्रकाश सापळ्यांचा वापर करूनही भुंगे आकर्षित करून त्यांचे प्रमाण कमी करता येते.
शेतकऱ्यांनी शेताची खोल नांगरट करणे, पिकांची फेरपालट करणे तसेच शिफारशीनुसार जैविक किंवा रासायनिक उपायांचा अवलंब करणे आवश्यक आहे. सेंद्रिय खतांचा योग्य वापर आणि शेतातील स्वच्छता राखल्यासही किडीचा प्रादुर्भाव काही प्रमाणात कमी करता येतो. कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना नियमितपणे पिकांची पाहणी करण्याचा आणि प्रादुर्भाव दिसून आल्यास तातडीने कृषी सहाय्यक किंवा कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधण्याचा सल्ला दिला आहे.
हुमणी अळी नियंत्रणासाठी खालील उपाययोजना उपयुक्त ठरू शकतात: : white grub
| उपाययोजना | अपेक्षित फायदा |
|---|---|
| सामूहिक भुंगा संकलन मोहीम | प्रौढ भुंग्यांची संख्या कमी होते |
| प्रकाश सापळ्यांचा वापर | भुंगे आकर्षित करून नाश करता येतो |
| खोल नांगरट | अंडी व अळ्या नष्ट होण्यास मदत |
| पीक फेरपालट | किडीचा जीवनक्रम खंडित होतो |
| शिफारशीनुसार औषधांचा वापर | अळी नियंत्रण प्रभावी होते |
| नियमित शेत पाहणी | प्रारंभीच प्रादुर्भाव ओळखता येतो |
हुमणी अळीमुळे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी प्रत्येक शेतकऱ्याने सतर्क राहणे आवश्यक आहे. सामूहिक सहभाग, वेळेवर नियंत्रण उपाय आणि कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनानुसार व्यवस्थापन केल्यास या किडीचा प्रादुर्भाव मोठ्या प्रमाणात आटोक्यात आणता येऊ शकतो. त्यामुळे आगामी खरीप हंगामात शेतकऱ्यांनी एकत्रित प्रयत्न करून हुमणी अळीविरोधात प्रभावी मोहीम राबविण्याची आवश्यकता आहे.