राज्यातील एप्रिल आणि मे २०२६ या कालावधीत झालेल्या अवकाळी पाऊस, वादळी वारे आणि प्रतिकूल हवामानामुळे मोठ्या प्रमाणावर शेतपिकांचे नुकसान झाले होते. या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने बाधित शेतकऱ्यांना दिलासा देणारा महत्त्वाचा निर्णय(Crop Damage Compensation Maharashtra GR) घेतला आहे. राज्यातील सहा महसूल विभागांतील २१ जिल्ह्यांमधील नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी ८४ कोटी २३ लाख ६५ हजार रुपयांची आर्थिक मदत मंजूर करण्यात आली आहे. या मदतीचा लाभ ४५ हजार ४२ शेतकऱ्यांना मिळणार असून, महसूल विभागाने यासंदर्भातील शासन निर्णय (GR) जारी केला आहे.
एप्रिल आणि मे महिन्यात झालेल्या अवकाळी पावसामुळे राज्यातील ३८ हजार ३५८ हेक्टर क्षेत्रावरील शेतीचे नुकसान झाले होते. विशेषतः रब्बी पिकांची काढणी सुरू असतानाच झालेल्या मुसळधार पाऊस आणि वादळी वाऱ्यामुळे शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले. अनेक भागांमध्ये फळबागांनाही मोठा फटका बसला होता. या नुकसानीचे पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित विभागीय आयुक्तांनी शासनाकडे आर्थिक मदतीचे प्रस्ताव सादर केले होते.
नागपूर, नाशिक, कोकण, छत्रपती संभाजीनगर, अमरावती आणि पुणे या सहा विभागांतील विभागीय आयुक्तांनी नुकसानीचा सविस्तर अहवाल शासनाकडे पाठविला होता. त्यानुसार शासनाने निधी मंजूर करून बाधित शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत वितरित करण्यास हिरवा कंदील दिला आहे.
विभागनिहाय नुकसानाचा आढावा : Crop Damage Compensation Maharashtra GR
| विभाग | जिल्हे | बाधित शेतकरी | बाधित क्षेत्र |
|---|---|---|---|
| नागपूर | नागपूर, गोंदिया, वर्धा | 7,413 | 3,450 हेक्टर |
| नाशिक | नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर | 4,399 | 2,337 हेक्टर |
| कोकण | रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग | 626 | 139 हेक्टर |
| अमरावती | अमरावती, अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा, वाशिम | 28,751 | 30,325 हेक्टर |
| पुणे | पुणे, सांगली, कोल्हापूर | 3,259 | 1,761 हेक्टर |
अमरावती विभागात सर्वाधिक नुकसान
अवकाळी पावसाचा सर्वाधिक फटका अमरावती विभागाला बसला. या विभागातील अमरावती, अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा आणि वाशिम जिल्ह्यांमध्ये तब्बल २८ हजार ७५१ शेतकरी बाधित झाले असून, ३० हजार ३२५ हेक्टर क्षेत्रावरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे मंजूर करण्यात आलेल्या मदतीतील मोठा हिस्सा या विभागातील शेतकऱ्यांना मिळणार आहे.
नागपूर विभागात नागपूर, गोंदिया आणि वर्धा जिल्ह्यांतील ७ हजार ४१३ शेतकऱ्यांचे सुमारे ३ हजार ४५० हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले होते. नाशिक विभागातील नाशिक, जळगाव आणि अहिल्यानगर जिल्ह्यांमध्ये ४ हजार ३९९ शेतकरी प्रभावित झाले असून, २ हजार ३३७ हेक्टर क्षेत्रावरील पिकांचे नुकसान झाले आहे.
कोकण विभागातील रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये तुलनेने कमी नुकसान झाले असले तरी ६२६ शेतकरी आणि १३९ हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले होते. तर पुणे विभागातील पुणे, सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांमध्ये ३ हजार २५९ शेतकरी आणि १ हजार ७६१ हेक्टर क्षेत्र अवकाळी पावसामुळे प्रभावित झाले.
राज्य शासनाच्या या निर्णयामुळे अवकाळी पावसामुळे आर्थिक अडचणीत सापडलेल्या हजारो शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. मंजूर करण्यात आलेली मदत संबंधित जिल्हा प्रशासनामार्फत पात्र शेतकऱ्यांच्या खात्यात वितरित करण्यात येणार असून, नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना शेती पुन्हा उभी करण्यासाठी याचा आधार मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.