किसानवाणी : रब्बी हंगामात जनावरांसाठी हिरवा आणि पौष्टिक चारा उपलब्ध(Oat Fodder Crop)करून देण्यासाठी ओट हे महत्त्वाचे चारा पीक मानले जाते. थंड हवामान ओट पिकाला चांगले मानवते. ओटचा पाला हिरवा आणि पौष्टिक असून त्याचे खोड मऊ आणि रसाळ असतात. त्यामुळे जनावरे हा चारा आवडीने खातात. ओटचा वापर हिरवा चारा, वाळलेला चारा, भुसा तसेच मुरघास तयार करण्यासाठी करता येतो. योग्य नियोजन केल्यास ओट पिकातून एक किंवा दोन कापण्या घेऊन मोठ्या प्रमाणात हिरवा चारा मिळवता येतो. दुबार कापणीच्या वाणांमध्ये पहिली कापणी साधारण अडीच महिन्यांच्या आत घेता येते.
ओट लागवडीसाठी क्षारयुक्त आणि पाणथळ जमीन वगळता इतर प्रकारची जमीन वापरता येते. पाण्याचा चांगला निचरा होणारी जमीन या पिकासाठी योग्य ठरते. लागवडीपूर्वी एक खोल नांगरट करून त्यानंतर १ ते २ कुळवाच्या पाळ्या द्याव्यात. पेरणीसाठी हेक्टरी १०० किलो उत्तम प्रतीचे बियाणे वापरण्याची शिफारस करण्यात आली आहे.
दुबार कापणीसाठी योग्य असलेल्या वाणांची पेरणी ऑक्टोबर अखेर ते नोव्हेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात करावी. पेरणी करताना दोन ओळींमध्ये ३० सेंमी अंतर ठेवावे. सुधारित वाणांमध्ये फुले हरिता, फुले सुरभी, केंट, युपीओ-०१-१, जेएचओ-२००४-४ आणि जेएचओ-७२२ या वाणांची निवड करता येते.
खत व्यवस्थापन
ओट पिकासाठी पेरणीपूर्वी हेक्टरी ३ ते ४ टन चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट जमिनीत मिसळावे. एकच कापणी घ्यायची असल्यास पेरणीच्या वेळी हेक्टरी ४० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद आणि ४० किलो पालाश द्यावे. त्यानंतर पेरणीनंतर २५ ते ३० दिवसांनी ४० किलो नत्र द्यावे.
दुबार कापणीच्या वाणांसाठी हेक्टरी १२० किलो नत्र तीन हप्त्यांमध्ये देण्याची पद्धत सांगण्यात आली आहे. त्यानुसार पेरणीच्या वेळी ४० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद आणि ४० किलो पालाश द्यावे. त्यानंतर २५ ते ३० दिवसांनी आणखी ४० किलो नत्र द्यावे आणि पहिली कापणी झाल्यानंतर उरलेले ४० किलो नत्र द्यावे.
| बाब | शिफारस |
|---|---|
| बियाणे | १०० किलो/हेक्टर |
| ओळीतील अंतर | ३० सेंमी |
| शेणखत/कंपोस्ट | ३ ते ४ टन/हेक्टर |
| एक कापणी – नत्र | ४० किलो पेरणीवेळी + ४० किलो २५-३० दिवसांनी |
| एक कापणी – स्फुरद | ५० किलो/हेक्टर |
| एक कापणी – पालाश | ४० किलो/हेक्टर |
| दुबार कापणी – नत्र | एकूण १२० किलो/हेक्टर, तीन हप्त्यांत |
हेही वाचा : Tomato Disease Management | टोमॅटोवरील करपा आणि फळसड रोगाचा प्रादुर्भाव वाढला; वेळीच नियंत्रणाच्या उपाययोजना करा
Sugarcane Farming |उसामध्ये विषाणूजन्य रोगांचा वाढता प्रादुर्भाव; यलो लीफ, गवताळ वाढ आणि मोझेक रोगावर वेळीच नियंत्रण गरजेचे
पाणी आणि आंतरमशागत
ओट पिकाला जमिनीचा प्रकार आणि पिकाची वाढ लक्षात घेऊन साधारण १० ते १२ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. पिकामध्ये तणांचा प्रादुर्भाव होऊ नये यासाठी पीक तणमुक्त ठेवणे आवश्यक आहे. त्यासाठी ३० दिवसांच्या आत एक खुरपणी करावी. ओट पिकावर सहसा मावा किडीचा प्रादुर्भाव होतो. माव्याच्या नियंत्रणासाठी ५ टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी करता येते.
कापणी आणि उत्पादन
एकच कापणी घ्यायची असल्यास ओटचे पीक ५० टक्के फुलोऱ्यात असताना, म्हणजे पेरणीनंतर साधारण ७० ते ७५ दिवसांनी कापावे. या पद्धतीत हेक्टरी ४०० ते ४५० क्विंटल हिरवा चारा मिळू शकतो.
दुबार कापणीच्या वाणांमध्ये पहिली कापणी ५० ते ५५ दिवसांनी करावी, तर दुसरी कापणी पहिल्या कापणीनंतर ४५ ते ५० दिवसांनी करावी. दोन्ही कापण्यांमधून मिळून हेक्टरी ५५० ते ६०० क्विंटल हिरवा चारा मिळू शकतो. त्यामुळे रब्बी हंगामात जनावरांसाठी सातत्याने हिरवा आणि पौष्टिक चारा उपलब्ध करून देण्यासाठी ओट पिकाचे योग्य नियोजन करता येते.